Resmî kaynak: KDV oranları ve ekli listeler Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuatına dayanır. Genel oran %20, indirimli oran %10 ve en düşük oran %1 olarak 10 Temmuz 2023'ten itibaren uygulanmaktadır.
KDV nasıl hesaplanır?
KDV hariç bir tutara vergi eklerken matrah seçilen oranla çarpılır. %20 oranında 1.000 TL matrah için KDV 200 TL, toplam ise 1.200 TL olur.
1.000 TL × %20 = 200 TL KDV
1.000 TL + 200 TL = 1.200 TL toplam tutar
KDV dahil fiyattan vergi nasıl ayrılır?
KDV dahil fiyatı doğrudan oranla çarpmak doğru değildir. %20 KDV içeren 1.200 TL toplam, 1,20'ye bölünür. Böylece 1.000 TL matrah ve 200 TL KDV bulunur.
KDV dahil ve hariç hesaplama örnekleri
1.000 TL KDV hariç tutar ile 1.000 TL KDV dahil toplam aynı sonucu vermez. Aşağıdaki örneklerde seçilen oranla matrah, vergi ve toplam tutarı birlikte görebilir, örneği hesaplayıcıda açabilirsiniz.
| Girilen tutar | Oran | KDV hariç | KDV | KDV dahil | Hesapla |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.000 TL hariç | %1 | 1.000,00 TL | 10,00 TL | 1.010,00 TL | |
| 1.000 TL hariç | %10 | 1.000,00 TL | 100,00 TL | 1.100,00 TL | |
| 1.000 TL hariç | %20 | 1.000,00 TL | 200,00 TL | 1.200,00 TL | |
| 1.000 TL dahil | %1 | 990,10 TL | 9,90 TL | 1.000,00 TL | |
| 1.000 TL dahil | %10 | 909,09 TL | 90,91 TL | 1.000,00 TL | |
| 1.000 TL dahil | %20 | 833,33 TL | 166,67 TL | 1.000,00 TL |
Tutarlar iki ondalık basamakla gösterilir. Örneklerdeki oranlar ürün veya hizmetiniz için oran önerisi değildir; işleminize uygun oranı seçmelisiniz.
Hangi KDV oranı kullanılmalı?
Türkiye'de üç KDV oranı uygulanır. Oranlar 10 Temmuz 2023'te değişti: genel oran %18'den %20'ye, indirimli oran %8'den %10'a çıkarıldı; %1'lik oran korundu.
| Oran | Kapsam | Örnekler |
|---|---|---|
| %1 | Temel gıda ve zorunlu ihtiyaç maddeleri | Ekmek, un, süt, peynir, yumurta, et, balık, sebze ve meyve |
| %10 | İndirimli orana tabi mal ve hizmetler | Tekstil, konaklama, yeme-içme hizmetleri, bazı sağlık ve eğitim hizmetleri |
| %20 | Genel oran — listelerde sayılmayan her şey | Elektronik, beyaz eşya, mobilya, danışmanlık, çoğu hizmet |
Kural şudur: bir mal veya hizmet indirimli oran listelerinde açıkça sayılmıyorsa genel oran (%20) uygulanır. Aynı işletme farklı oranlara tabi ürünler satabilir; bu durumda faturada her satır kendi oranıyla gösterilir. Tereddüt halinde mali müşavirinize danışın, çünkü yanlış oran hem eksik beyan hem ceza riski doğurur.
Ödediğiniz KDV ile tahsil ettiğiniz KDV
KDV nihai tüketicinin üzerinde kalan bir vergidir; işletmeler için kural olarak bir maliyet kalemi değildir. İşletme, satışlarında hesaplanan KDV'yi tahsil eder, alışlarında ödediği indirilecek KDV'yi bundan düşer ve yalnızca aradaki farkı devlete öder:
Hesaplanan KDV (satışlar) − İndirilecek KDV (alışlar) = Ödenecek KDV
Bir ay içinde alışlarınızdaki KDV, satışlarınızdakinden fazlaysa aradaki tutar devreden KDV olarak sonraki aya aktarılır; devlet bunu nakden iade etmez, gelecek dönemlerde mahsup edersiniz. Bu yüzden yeni kurulan ve yatırım yapan işletmelerde uzun süre devreden KDV birikebilir.
KDV beyannamesi ve ödeme takvimi
KDV aylık dönemler hâlinde beyan edilir. Beyanname, izleyen ayın 28'inci günü saat 23:59'a kadar verilir ve ödeme süresi de aynı gündür. Örneğin ocak ayına ait KDV, 28 Şubat'a kadar beyan edilip ödenir.
Bazı mükellefler üç aylık dönemler hâlinde beyanda bulunabilir; bu durumda da süre, dönemi izleyen ayın 28'idir. Tarih hafta sonuna veya resmî tatile denk geldiğinde izleyen ilk iş gününe uzar; Gelir İdaresi zaman zaman süreyi ayrıca da erteleyebilir. Süresinde ödenmeyen KDV için gecikme zammı işler; birikmiş tutarı gecikme zammı hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
KDV tevkifatı ile karıştırmayın
Bazı işlemlerde KDV'nin tamamı satıcıya ödenmez; bir kısmı alıcı tarafından doğrudan vergi dairesine yatırılır. Buna KDV tevkifatı denir ve özellikle yapım işleri, temizlik, danışmanlık, işgücü temini gibi hizmetlerde uygulanır.
Tevkifatlı bir faturada KDV normal şekilde hesaplanır, ardından belirlenen oranda bölünür: örneğin 5/10 tevkifatta KDV'nin yarısı satıcıya, yarısı doğrudan vergi dairesine gider. Bu araç tevkifatsız hesap yapar; tevkifatlı fatura için KDV tevkifat hesaplama aracını kullanın.
Sık yapılan üç hata
- Dahil fiyatı oranla çarpmak: KDV dahil 1.200 TL'yi %20 ile çarpıp 240 TL bulmak yanlıştır. Doğrusu 1.200 / 1,20 = 1.000 TL matrah ve 200 TL KDV'dir. Dahil tutardan geriye giderken bölme yapılır.
- İskonto sonrası matrahı güncellememek: Fatura üzerinde iskonto varsa KDV, iskonto düşülmüş tutar üzerinden hesaplanır. Önce indirim, sonra vergi. İskonto aracı bu sırayı uygular.
- Kuruş yuvarlamayı ihmal etmek: Çok satırlı faturalarda her satırın KDV'si ayrı hesaplanıp yuvarlanır; toplam üzerinden tek seferde hesaplamak birkaç kuruşluk fark yaratabilir ve mutabakatta sorun çıkarır.
KDV matrahına neler dahildir?
KDV, malın veya hizmetin bedeli üzerinden hesaplanır; ancak "bedel" yalnızca etiket fiyatı değildir. Alıcıdan tahsil edilen şu kalemler de matraha girer ve KDV'ye tabi olur:
- Nakliye ve kargo bedeli — faturaya yansıtılıyorsa matraha dahildir
- Vade farkı ve fiyat farkı — sonradan doğsa bile KDV hesaplanır
- Ambalaj, montaj, kurulum ücretleri
- Her türlü masraf karşılığı — alıcıdan tahsil edilen servis bedelleri
Buna karşılık faturada gösterilen iskontolar matrahtan düşülür. Yani önce indirim uygulanır, KDV kalan tutar üzerinden hesaplanır. Ayrıca tahsil edilen KDV'nin kendisi matraha dahil edilmez; bu, dahil fiyattan geri hesap yaparken bölme yapmanızın sebebidir.
Sıkça sorulan sorular
KDV dahil fiyat nasıl hesaplanır?
KDV hariç tutar, 1 + oran ile çarpılır. %20 için çarpan 1,20'dir.
KDV tutarı nasıl bulunur?
KDV hariç matrah seçilen oranla çarpılır. 1.000 TL ve %20 için sonuç 200 TL'dir.
KDV dahil fiyattan vergi nasıl ayrılır?
Toplam tutar 1 + KDV oranına bölünerek matrah bulunur. Vergi, toplam tutardan bu matrah çıkarılarak hesaplanır.
Hangi orana tabi olduğumu nasıl bilirim?
Mal veya hizmetiniz indirimli oran listelerinde açıkça sayılmıyorsa genel oran olan %20 uygulanır. Temel gıda %1, tekstil ve konaklama gibi kalemler %10 kapsamındadır. Tereddüt halinde mali müşavirinize danışın.
KDV beyannamesi ne zaman verilir?
Aylık dönemler hâlinde, izleyen ayın 28'inci günü saat 23:59'a kadar verilir; ödeme süresi de aynı gündür. Ocak ayına ait KDV 28 Şubat'a kadar beyan edilip ödenir.
Devreden KDV ne demek?
Alışlarınızdaki indirilecek KDV, satışlarınızdaki hesaplanan KDV'den fazlaysa aradaki tutar sonraki döneme devreder. Nakden iade edilmez, gelecek aylarda mahsup edilir.
Kargo ücretine KDV uygulanır mı?
Alıcıdan tahsil edilip faturaya yansıtılıyorsa evet, nakliye bedeli KDV matrahına dahildir ve ürünle aynı oranda vergilendirilir.
Hesaplanan sonuç resmi midir?
Araç matematiksel ve bilgilendirici bir sonuç sunar. Uygulanacak oran ve beyan sorumluluğu kullanıcıya aittir.