Faiz Hesaplama

Faiz Hesaplama Hakkında

Mevduat faizinde stopaj: hesapladığınız tutarı almazsınız

Bu araç brüt faiz getirisini hesaplar. Vadeli mevduatta bankanın ilan ettiği faizin tamamı elinize geçmez; faiz geliri üzerinden gelir vergisi tevkifatı (stopaj) kesilir ve banka bunu sizin adınıza vergi dairesine öder. Kesinti oranı vadeye göre değişir ve vade uzadıkça düşer:

Örneğin 100.000 TL'yi 6 ay vadeyle değerlendirip 20.000 TL brüt faiz kazandıysanız, %17,5 stopajla 3.500 TL kesilir ve elinize 16.500 TL geçer. Aynı getiriyi 1 yıldan uzun vadeyle elde etseydiniz kesinti 2.000 TL olurdu. Kısa vadeleri sürekli yenilemek yerine uzun vade seçmek, yalnızca faiz oranı yüzünden değil vergi yüzünden de avantajlı olabilir.

Stopaj oranı, hesabın açıldığı veya yenilendiği tarihte geçerli olan orandır. Vade sonunda hesabınız otomatik yenileniyorsa, yenileme tarihindeki oran uygulanır. Oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla değiştiğinden, uzun vadeli planlamada bankanızın güncel tablosunu teyit edin.

Nominal getiri ile reel getiriyi karıştırmayın

Faiz hesabının verdiği rakam nominal getiridir. Paranızın alım gücünün gerçekten artıp artmadığını anlamak için enflasyondan arındırılmış reel getiriye bakmanız gerekir. Kabaca: net faiz oranı enflasyonun altındaysa, hesabınızdaki rakam büyürken alım gücünüz küçülür.

Sıralama şöyle işler: önce brüt faiz, sonra stopaj düşülür, en son enflasyon karşılaştırması yapılır. Yani reel getiriyi hesaplarken brüt faizi değil stopaj sonrası net faizi kullanın. Paranızın geçmişteki ve bugünkü alım gücünü enflasyon hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsiniz.

Bileşiklenme sıklığı neden önemli?

Bileşik faizde kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde o da faiz üretir. Aynı yıllık oranda bile, faizin ne sıklıkla anaparaya eklendiği sonucu değiştirir: aylık bileşiklenme, yıllık bileşiklenmeden daha yüksek getiri verir. Yukarıdaki örnekte %45 yıllık faiz aylık bileşiklendiği için 3 yılda basit faize göre 14.289 TL fark oluşuyor.

Bankalar bunu yıllık bileşik getiri olarak ilan eder. Farklı vadelerdeki mevduat tekliflerini karşılaştırırken basit yıllık oranı değil, bileşik getiriyi ve stopaj sonrası net tutarı kıyaslayın; iki teklifin ilan edilen oranı aynı olsa bile vade ve bileşiklenme farkı nedeniyle eline geçen tutar farklı olabilir.

Hangi durumda basit, hangi durumda bileşik faiz?

İkisi farklı sorulara yanıt verir; hangisini seçeceğiniz paranın vade boyunca hesapta kalıp kalmadığına bağlıdır:

• Basit faiz: faiz her dönem yalnızca başlangıçtaki anapara üzerinden hesaplanır. Kazanılan faiz hesaptan çekiliyorsa veya tek dönemlik kısa vadeli bir işlemse doğru model budur. Vade sonunda faizini alıp anaparayı yeniden bağlayan biri fiilen basit faiz kazanır.
• Bileşik faiz: kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde o da faiz üretir. Faizi çekmeyip hesapta bırakıyorsanız, birikim hesabı veya emeklilik planı yapıyorsanız gerçekçi olan budur.

Fark kısa vadede küçük görünür, uzun vadede belirleyici olur. Yukarıdaki örnekte 3 yılda 14.289 TL olan fark, aynı koşullarda vade uzadıkça hızla büyür; çünkü bileşik faiz üstel, basit faiz doğrusal artar.

Düzenli para eklerseniz hesap değişir

Bu araç tek seferlik anapara için tasarlanmıştır. Her ay birikime ekleme yapıyorsanız, her taksitin farklı süre boyunca faiz kazanacağı için sonuç bu hesaptan yüksek çıkar. Düzenli ödemeli senaryolar için aylık eklemeli bileşik faiz ve birikim hesaplama aracını kullanın.

Pratik bir kural: uzun vadede sonucu belirleyen şey genellikle faiz oranı değil, ne kadar süre ve ne düzenlilikte biriktirdiğinizdir. Yüksek faiz arayışıyla vade kırıp parayı bankalar arasında dolaştırmak, hem bileşiklenmeyi bozduğu hem de her yenilemede kısa vade stopajına (%17,5) girdiğiniz için çoğu zaman beklenen kazancı vermez.

Kredide faiz: aynı formül, ters yön

Faiz mantığı krediler için de geçerlidir, ancak tüketici kredilerinde faizin üzerine KKDF ve BSMV gibi zorunlu kesintiler eklenir. Bankanın ilan ettiği akdi faiz, fiilen ödediğiniz orandan düşüktür. Kredi maliyetini bu vergiler dahil görmek için kredi hesaplama aracını kullanın.