İskonto Nedir? Hesaplama Yöntemleri ve Türleri
Resmî kaynak: İskontoların KDV matrahı karşısındaki durumu 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 25 ve 35. maddeleri ile GİB'in KDV Uygulama Genel Tebliği hükümlerine dayanır. Piyasa iskonto oranları sektöre göre değişir ve bağlayıcı değildir.
İskonto, ticari işlemlerde uygulanan indirim türüdür. Bu rehberde iskonto çeşitlerini, hesaplama yöntemlerini ve ne zaman iskonto yapılacağını öğreneceksiniz.
İçindekiler
1. İskonto Nedir?
İskonto, bir malın veya hizmetin fiyatından yapılan yüzdelik veya sabit miktarlı indirimdir. Türkçe'de "indirim" kelimesiyle eş anlamlı kullanılsa da, ticari dilde daha spesifik anlamları vardır.
İskonto Ne Zaman Uygulanır?
- Peşin ödeme: Vadeli yerine peşin ödeyen müşteriye
- Toplu alım: Yüksek hacimli siparişlerde
- Sezon sonu: Stok eritme dönemlerinde
- Sadakat: Düzenli müşterilere özel
2. İskonto Türleri
A. Peşin Ödeme İskontosu (Nakit İskontosu)
Vadeli satışlarda, müşteri peşin veya erken ödeme yaparsa uygulanan indirimdir. Genellikle %2-5 arasında olur.
B. Miktar İskontosu
Büyük miktarlarda alım yapan müşterilere uygulanan kademeli indirimdir.
C. Ticari İskonto
Bayilere veya aracılara uygulanan, liste fiyatından yapılan indirimdir.
D. Fonksiyonel İskonto
Dağıtım kanalındaki işlevlere göre (depolama, dağıtım) uygulanan indirimlerdir.
3. İskonto Nasıl Hesaplanır?
İskonto Hesaplama Formülleri
Örnek Hesaplama
Liste Fiyatı: 10.000 TL
İskonto Oranı: %15
İskonto = 10.000 × 0,15 = 1.500 TL
Net Fiyat: 8.500 TL
Kademeli İskonto
Birden fazla iskonto oranı arka arkaya uygulandığında, her iskonto bir önceki net tutar üzerinden hesaplanır.
Kademeli İskonto Örneği
Fiyat: 10.000 TL
1. İskonto: %10, 2. İskonto: %5
1. Adım: 10.000 × 0,90 = 9.000 TL
2. Adım: 9.000 × 0,95 = 8.550 TL
Net Fiyat: 8.550 TL (toplam %14,5 değil!)
4. Yaygın İskonto Oranları
| İskonto Türü | Yaygın Oran |
|---|---|
| Peşin ödeme | %2 - %5 |
| Toplu alım (küçük) | %5 - %10 |
| Toplu alım (büyük) | %10 - %25 |
| Bayi iskontosu | %15 - %40 |
| Sezon sonu | %30 - %70 |
5. İskonto Hesaplama Aracı
Ücretsiz aracımızla tekli veya kademeli iskonto hesaplayın. Net fiyat, toplam indirim ve KDV dahil sonuçları görün.
Şimdi Hesaplayın!
Tek veya çoklu iskonto oranlarıyla anında hesaplama yapın.
Hesaplama Aracına Git →6. İskonto faturada nasıl gösterilir?
İskontonun vergisel sonucu, faturada gösterilip gösterilmediğine bağlıdır. KDV Kanunu'nun 25/a maddesine göre, fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ve ticari teamüllere uygun miktardaki iskontolar KDV matrahına dahil edilmez. Yani iskonto faturada ayrı satır olarak yer alıyorsa, KDV indirimli tutar üzerinden hesaplanır.
| Faturada gösterilirse | Gösterilmezse | |
|---|---|---|
| Liste fiyatı | 100.000 TL | 100.000 TL |
| İskonto (%10) | −10.000 TL | faturada yok |
| KDV matrahı | 90.000 TL | 100.000 TL |
| KDV (%20) | 18.000 TL | 20.000 TL |
| Genel toplam | 108.000 TL | 120.000 TL |
Aradaki 2.000 TL yalnızca bir gösterim farkı değildir; iskonto faturaya yazılmadığında satıcı fiilen tahsil etmediği tutar üzerinden KDV beyan etmiş olur. "Ticari teamüllere uygun" ifadesi ise sektördeki olağan oranları aşan iskontoların eleştiri konusu olabileceği anlamına gelir.
7. Sonradan yapılan iskonto: ciro primi
Yıl sonunda ya da belirli bir satış barajı aşıldığında yapılan iskontolar faturada gösterilemez, çünkü satış çoktan gerçekleşmiştir. Bu durumda KDV Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca matrahta değişiklik yapılır ve düzeltme şöyle işler:
- Alıcı, satıcı adına iskonto tutarı kadar fatura düzenler.
- Faturada, cari dönemin oranı değil asıl satışın yapıldığı tarihte geçerli olan KDV oranı uygulanır.
- Satıcı bu KDV'yi indirim konusu yapar, alıcı ise hesaplanan KDV olarak beyan eder.
Ciro primleri bir dönem "hizmet bedeli" sayılıp genel oranda vergilendiriliyordu; bu uygulama 2012'de değişti ve iskonto niteliğinde kabul edilerek matrah düzeltmesi yöntemine geçildi. Düşük oranlı mallarda (örneğin %1 veya %10 KDV'ye tabi ürünlerde) bu ayrım ciddi tutar farkı yaratır.
8. Peşin ödeme iskontosunun gerçek maliyeti
Satıcı açısından peşin ödeme iskontosu bir indirim değil, erken tahsilat için ödenen bedeldir — yani örtülü bir finansman maliyetidir. Küçük görünen oranlar yıllığa çevrildiğinde şaşırtıcı sonuçlar verir:
YILLIK MALİYET
| İskonto | Erken ödeme | Yıllık maliyet |
|---|---|---|
| %2 | 30 gün | %24,8 |
| %3 | 30 gün | %37,6 |
| %5 | 30 gün | %64,0 |
| %2 | 60 gün | %12,4 |
Satıcı için bu oran kendi kredi faizinden yüksekse, iskonto vermek yerine vadeyi beklemek daha ucuzdur. Alıcı içinse tersi geçerlidir: mevduat getirisinden yüksek bir iskonto varsa peşin ödemek kazançlıdır. Vade farkı ve ortalama vade hesabı için çek vade hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
9. Ticari iskonto ile banka iskontosu karıştırılmamalı
"İskonto" kelimesi bankacılıkta tamamen farklı bir işlemi anlatır. Senet veya çek iskontosu, vadesi gelmemiş bir kıymetin bankaya devredilerek vadesinden önce nakde çevrilmesidir. Banka, vadeye kalan gün sayısı üzerinden faiz, komisyon ve BSMV keserek kalanı öder.
Bu sayfadaki araç ve yukarıdaki bölümler ticari iskontoyu, yani fiyat indirimini hesaplar. Senedin bugünkü değerini bulmak istiyorsanız iskonto oranı değil vade, faiz oranı ve gün sayısı üzerinden çalışan bir hesap gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
İskonto nedir?
İskonto, bir mal veya hizmetin liste fiyatı üzerinden yapılan indirimdir. Peşin ödeme iskontosu, miktar iskontosu ve ticari iskonto gibi çeşitleri vardır.
İskonto nasıl hesaplanır?
İskonto tutarı = Liste fiyatı × İskonto oranı formülüyle hesaplanır. Net fiyat ise Liste fiyatı - İskonto tutarı olarak bulunur. Zincirleme iskontolarda her iskonto sırayla uygulanır.
İskonto ile indirim arasındaki fark nedir?
İskonto genellikle B2B (işletmeler arası) ticarette kullanılan profesyonel bir terimdir. İndirim ise daha çok perakende ve tüketici odaklı satışlarda kullanılır. Hukuki ve muhasebe açısından iskonto belgelendirilir.
