İhbar Tazminatı Nedir? Süreler ve Hesaplama

İhbar Tazminatı Nedir?

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, işçi veya işveren sözleşmeyi feshetmeden önce durumu diğer tarafa bildirmek zorundadır. Bu bildirimin yapılması gereken süreye "İhbar Süresi" denir. Eğer işveren veya işçi bu süreye uymadan sözleşmeyi derhal feshederse, karşı tarafa bu sürenin ücretini tazminat olarak öder. Buna İhbar Tazminatı denir.

İhbar Süreleri Ne Kadar?

İhbar süresi, işçinin o işyerindeki çalışma süresine (kıdemine) göre belirlenir:

Not: Bu süreler asgari sürelerdir, sözleşme ile artırılabilir ancak azaltılamaz.

Kimler İhbar Tazminatı Alabilir?

İhbar tazminatı sadece işten çıkarılan işçiye ödenen bir tazminat değildir. İşverenin de talep hakkı vardır:

• İşçi çıkarılırsa: İşveren ihbar süresini kullandırmazsa işçiye tazminat öder.
• İşçi istifa ederse: İşçi ihbar süresine uymadan (haber vermeden) işi bırakırsa, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir.

İhbar tazminatı nasıl vergilendirilir?

Kıdem tazminatıyla karıştırılan en önemli fark budur. İhbar tazminatı ücret sayılır; bu nedenle hem gelir vergisine hem damga vergisine tabidir. Kıdem tazminatı ise gelir vergisinden istisnadır, yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir.

Pratikte bu, aynı brüt tutarın ihbarda çok daha düşük net verdiği anlamına gelir. 93.333 TL brüt ihbar tazminatından yaklaşık 14.700 TL kesinti yapılır. Kıdem ve ihbar aracı iki kalemi ayrı ayrı gösterir.

Bildirim süresi içinde çalışmak

İhbar süresi, iş ilişkisinin devam ettiği bir dönemdir. Bu süre boyunca taraflar yükümlülüklerini sürdürür: işçi çalışmaya, işveren ücret ödemeye devam eder. Süre içinde çalışılan günler kıdeme sayılır ve SGK primi yatırılır.

Bu ayrıntının pratik önemi vardır: bildirim süresi, kıdem yılınızı bir üst basamağa taşıyabilir. Örneğin 11 ay 20 gündür çalışan bir işçi, 4 haftalık bildirim süresini çalıştığında 1 yılı doldurur ve kıdem tazminatına hak kazanır.

İşveren dilerse bildirim süresini çalıştırmadan, süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sonlandırabilir. Bu durumda ödenen tutar ihbar tazminatıdır ve süre fiilen çalışılmadığı için kıdeme eklenmez.

Yükümlülük çift yönlüdür

İhbar tazminatı yalnızca işverenin ödediği bir bedel değildir. Bildirim süresine uymayan hangi tarafsa karşı tarafa öder:

• İşveren süreye uymadan çıkarırsa: işçiye ihbar tazminatı öder.
• İşçi süreye uymadan istifa ederse: işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir; işveren bunu son ücretten mahsup edebilir ya da dava yoluyla talep edebilir.

Bu yüzden istifa ederken bildirim süresini çalışmak veya karşılığını ödemek gerekir. Tarafların anlaşmasıyla süre çalışılmadan da ayrılabilir; anlaşma yazılı olmalıdır.

İş arama izni

Bildirim süresi içinde çalışan işçiye, iş araması için günde en az iki saat ücretli izin verilmesi zorunludur. Bu izin çalışma saatlerinden sayılır ve ücrette kesinti yapılamaz.

İşçi isterse bu saatleri toplu olarak kullanabilir; ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi ve işverene önceden bildirmesi gerekir. İşveren iş arama iznini kullandırmazsa, bu sürelere ait ücreti %100 zamlı ödemek zorundadır.

İhbar tazminatı doğmayan haller

Kıdem tazminatı hakkı doğsa bile ihbar tazminatı doğmayabilir. Ayrım şuradadır: ihbar tazminatı feshi yapan tarafın ödediği bedeldir. Fesih işçiden geliyorsa işverenin ihbar ödemesi gerekmez:

• Emeklilik veya 15 yıl / 3600 gün şartıyla ayrılma — kıdem var, ihbar yok
• Askerlik nedeniyle ayrılma — kıdem var, ihbar yok
• Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması — kıdem var, ihbar yok
• İşçinin haklı nedenle feshi — kıdem var, ihbar yok
• İşverenin 25/II uyarınca haklı feshi — ikisi de yok

Hesaplama İçin Hangi Bilgiler Gerekir?

Vergi ve Kesintiler

Kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesilirken, ihbar tazminatı ücret geliri sayıldığı için hem Gelir Vergisi hem de Damga Vergisi kesintisine tabidir. Bu nedenle brüt tutardan ele geçen net tutar daha düşüktür.

Sıkça Sorulan Sorular